Samengestelde rente: hoe rente op rente werkt
Samengestelde rente betekent dat je rente krijgt over je inleg én over de rente die je al eerder kreeg.
Samengestelde rente, ook wel rente op rente, is de reden dat tijd bij sparen en beleggen zo zwaar weegt. In dit artikel zie je met verzonnen cijfers hoe het werkt, wat het verschil is tussen enkelvoudige en samengestelde rente en waarom je de uitkomst niet moet lezen als belofte.
Wat is samengestelde rente?
Bij enkelvoudige rente krijg je elk jaar rente over alleen je oorspronkelijke bedrag. Bij samengestelde rente wordt de rente van het vorige jaar bij je bedrag opgeteld, en krijg je de volgende keer rente over het hogere bedrag. Het effect is eerst klein en wordt na verloop van tijd groter, omdat het bedrag waarover je rente krijgt steeds groeit.
De rekensom is eenvoudig: je vermenigvuldigt je bedrag elk jaar met 1 plus de rente (bij 4% dus met 1,04). Na tien jaar heb je dat tien keer gedaan. Het is makkelijker te zien in een tabel.
Voorbeeld 1: een eenmalige inleg
Je zet € 10.000 weg. Dit is een voorbeeld; de rente van 4% per jaar is een aanname, geen verwachting en geen aanbod van een bank.
| Jaar | Enkelvoudig (4%) | Samengesteld (4%) |
|---|---|---|
| 0 | € 10.000 | € 10.000 |
| 1 | € 10.400 | € 10.400 |
| 5 | € 12.000 | ca. € 12.167 |
| 10 | € 14.000 | ca. € 14.802 |
| 20 | € 18.000 | ca. € 21.911 |
Het verschil na een jaar is nul, na tien jaar ca. € 800 en na twintig jaar bijna € 4.000. Dat verschil is het effect van rente op rente.
Voorbeeld 2: elke maand € 100 inleggen
De meeste mensen hebben geen groot bedrag ineens, maar leggen maandelijks iets in. Neem € 100 per maand gedurende 20 jaar. Je legt dan zelf € 24.000 in. De uitkomst hangt sterk af van het gemiddelde rendement dat je aanneemt. Onderstaande bedragen zijn afgerond en zijn alleen rekenvoorbeelden:
| Aangenomen gemiddelde per jaar | Eindbedrag na 20 jaar | Waarvan zelf ingelegd |
|---|---|---|
| 0% | € 24.000 | € 24.000 |
| 2% | ca. € 29.500 | € 24.000 |
| 4% | ca. € 36.700 | € 24.000 |
| 6% | ca. € 46.200 | € 24.000 |
Je ziet twee dingen. Ten eerste: bij 0% blijft het gewoon bij je eigen inleg. Ten tweede: het verschil tussen 2% en 6% is groot, juist omdat het over een lange periode loopt. Niemand weet vooraf welk percentage het wordt. Op een spaarrekening kan de rente veranderen, bij beleggingen kan het rendement per jaar sterk schommelen en soms negatief zijn.
Waarom tijd belangrijker is dan het bedrag
Het effect van rente op rente wordt groter naarmate de looptijd langer is. Wie tien jaar eerder begint, hoeft niet per se meer in te leggen om hetzelfde eindbedrag te bereiken, omdat de eerste inleg langer kan "meegroeien". Dat is ook de reden dat beginnen met een klein bedrag vaak beter is dan wachten op een groter bedrag. Maar het is geen reden om je noodfonds over te slaan: zie noodfonds: hoeveel en waar.
Wat het voorbeeld niet laat zien
- Inflatie: € 36.700 over twintig jaar koopt minder dan € 36.700 nu. Reken waar mogelijk ook in koopkracht.
- Kosten: lopende kosten van een fonds of vaste transactiekosten verlagen je rendement. Een kostenpercentage van 1% per jaar is bij lange looptijden niet klein.
- Belasting: in Nederland telt je vermogen mee in box 3. De regels wijzigen; lees ze op belastingdienst.nl.
- Schommelingen: echte rendementen lopen niet netjes elk jaar gelijk. De volgorde van goede en slechte jaren kan het eindresultaat beïnvloeden.
Samengestelde rente werkt ook tegen je
Hetzelfde mechanisme speelt bij schulden. Als je een lening of creditcardschuld met een hoge rente laat staan, groeit het openstaande bedrag over rente op rente. Daarom is het vaak zinvol om eerst te kijken naar schulden met een hoge rente. Ook hier geldt: vergelijk de werkelijke voorwaarden van je eigen lening.
Zelf rekenen
- Kies een bedrag per maand dat je echt kunt missen.
- Kies een looptijd in jaren.
- Reken met drie scenario's (bijvoorbeeld laag, midden, hoog) in plaats van één percentage.
- Trek er inflatie en kosten van af om een voorzichtiger beeld te krijgen.
- Kijk elk jaar of je werkelijke bedragen in de buurt komen van je aanname, en pas je plan aan.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak wordt rente bijgeschreven?
Dat verschilt per product: jaarlijks, maandelijks of per dag. Hoe vaker, hoe sneller het effect, al is het verschil bij gangbare rentes klein. Kijk in de voorwaarden van je rekening.
Is 7% per jaar een normaal rendement?
Er bestaat geen "normaal" rendement dat je kunt verwachten. Percentages uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst, en per jaar kan het sterk verschillen. Gebruik voorzichtige scenario's.
Wat is het verschil met rendement per jaar en totaalrendement?
Totaalrendement is het resultaat over de hele periode, rendement per jaar is het gemiddelde per jaar. Vergelijk altijd hetzelfde soort getal.
Een waarschuwing over beloftes
Hoor je dat een product je geld "verdubbelt" in een paar jaar, of een rendement garandeert dat ver boven de markt ligt? Wees dan op je hoede. Een hoog rendement hoort bij een hoog risico, en rente op rente haalt dat risico niet weg: het vermenigvuldigt alleen wat je werkelijk behaalt. Of een partij een vergunning heeft, controleer je in de registers van de AFM. Begrijp je een product niet, koop het dan niet.
Hoe Vartu kan helpen
Vartu rekent geen toekomstvoorspelling voor je uit, maar laat wel zien wat er in het verleden gebeurd is met jouw eigen cijfers: je inleg, de waarde van je posities, je gemiddelde kosten en (met Pro) een rendement dat rekening houdt met wanneer je geld inlegde, vergeleken met een index. Zo kun je je aannames toetsen aan de praktijk. Je gegevens blijven op je iPhone, er is geen account en de app is in het Nederlands. Download Vartu in de App Store; één uitgavenrekening en één beleggingsrekening zijn gratis. Lees ook dividend bijhouden op je iPhone.
Handige rekenmachines
Op een computer?
Scan met de iPhone-camera om Vartu in de App Store te openen.
Meer van de blog
- Sparen of beleggen met kleine bedragen: waar let je op?
- Noodfonds: hoeveel heb je nodig en waar zet je het neer?
- Vermogen per 1 januari bijhouden voor box 3
- Gemiddelde uitgaven van huishoudens in Nederland: waar gaat het geld heen?
Vartu is geen financieel advies. Prognoses en schattingen zijn rekenwerk op je eigen cijfers.