Wat is een ETF? Uitleg in gewone taal
Een ETF is een beleggingsfonds dat op de beurs wordt verhandeld en meestal een index volgt, zoals een mandje van honderden bedrijven.
Wat is een ETF? De afkorting staat voor exchange traded fund, in het Nederlands een beursgenoteerd (index)fonds. Je koopt en verkoopt het zoals een aandeel, maar je koopt er een mandje van bedrijven of obligaties mee. Dit artikel legt uit hoe dat werkt, waar je op let en wat de risico's zijn. Het is geen beleggingsadvies en geen aanbeveling van een product.
Hoe werkt een ETF?
Een ETF bundelt het geld van veel beleggers en koopt daarmee een vaste verzameling beleggingen. De meeste ETF's volgen een index, bijvoorbeeld een index van grote bedrijven in een regio of een wereldwijde aandelenindex. Als de index stijgt of daalt, volgt de waarde van de ETF dat ongeveer, minus kosten. Je hoeft zelf geen bedrijven te kiezen.
Een voorbeeld van wat spreiding betekent: stel dat een ETF 1.500 bedrijven bevat en één bedrijf gaat failliet. Dan raakt dat maar een klein deel van je inleg. Bij een enkel aandeel zou het je hele inleg raken. Spreiding verkleint dit soort bedrijfsspecifiek risico, maar de hele markt kan nog steeds dalen.
ETF, indexfonds en beleggingsfonds: wat is het verschil?
- ETF: wordt op een beurs verhandeld; je koopt en verkoopt via een broker tegen de koers van dat moment.
- Traditioneel indexfonds: volgt ook een index, maar koop je rechtstreeks bij de aanbieder, vaak tegen een koers aan het eind van de dag.
- Actief beheerd fonds: een beheerder kiest beleggingen met als doel de markt te verslaan. Dat kost doorgaans meer en lukt niet altijd.
Niet elke ETF is eenvoudig. Er zijn ETF's op grondstoffen, met hefboom, op één thema of op complexe strategieën. Dit artikel gaat over de eenvoudige, brede variant. Begrijp je een product niet, dan is dat een reden om het niet te kopen.
Kosten: wat je betaalt
Bij een ETF zijn er meestal drie soorten kosten:
- Lopende kosten (TER): een jaarlijks percentage dat al in de koers verwerkt zit. Je ziet het niet op je afschrift, maar het drukt je rendement elk jaar.
- Transactiekosten: wat je broker rekent per aankoop of verkoop.
- Spread en valutakosten: het verschil tussen koop- en verkoopkoers en eventuele kosten voor omrekening naar een andere valuta.
Een verschil van 0,5% per jaar klinkt klein, maar bij een lange looptijd telt het mee (zie samengestelde rente met een voorbeeld). Je vindt de kosten in het essentiële-informatiedocument (KID) van elke ETF; je broker of de aanbieder kan het je laten zien.
Een rekenvoorbeeld (verzonnen cijfers)
Stel, je legt € 100 per maand in een ETF met een TER van 0,20% per jaar, naast een actief fonds met 1,50% per jaar. Als beide in een bepaald jaar 6% bruto behalen, is het resultaat na kosten ruwweg 5,8% tegenover 4,5%. Dat verschil lijkt klein, maar wordt na twintig jaar flink. Dit zijn voorbeeldcijfers. Echte rendementen zijn onzeker en een duurder fonds kan in sommige jaren beter presteren dan een goedkoper.
Risico's van een ETF
- Marktrisico: een aandelen-ETF kan fors dalen, soms tientallen procenten in een slecht jaar. Je kunt een deel van je inleg verliezen.
- Valutarisico: beleggen in vreemde valuta betekent dat wisselkoersen je resultaat verhogen of verlagen.
- Concentratie: een "brede" index kan toch zwaar leunen op enkele grote bedrijven of één regio.
- Tracking error: de ETF volgt de index nooit helemaal exact.
- Productrisico: hoe ingewikkelder de constructie, hoe meer er mis kan gaan. Lees de KID.
Wat moet je controleren voor je een ETF koopt?
- Welke index volgt hij en wat zit erin (regio, sectoren, aantal bedrijven)?
- Wat zijn de lopende kosten (TER) en de kosten bij je broker?
- In welke valuta wordt hij verhandeld, en in welke valuta beleggen de bedrijven erin?
- Keert hij dividend uit of herbelegt hij dat (uitkerend of accumulerend)?
- Hoe groot is het fonds en hoe zichtbaar is de handel?
- Past de spreiding bij je doel en je looptijd?
Voor algemene uitleg en waarschuwingen over beleggen biedt de AFM informatie voor consumenten.
ETF en belasting
Hoe je ETF's fiscaal worden behandeld, hangt af van je woonland. In Nederland valt belegd vermogen onder box 3; informatie en actuele bedragen staan op belastingdienst.nl. Voor België kijk je op financien.belgium.be, waar onder meer de beurstaks kan spelen. Dit artikel geeft geen belastingadvies.
Veelgemaakte fouten
- Een ETF kopen omdat hij vorig jaar goed presteerde.
- Meerdere ETF's kopen die vrijwel dezelfde bedrijven bevatten en denken dat je dubbel spreidt.
- De kosten (TER) en de valuta negeren.
- Paniekverkopen bij een daling.
- Beleggen met geld dat je binnen enkele jaren nodig hebt (zie sparen of beleggen met kleine bedragen).
Veelgestelde vragen
Is een ETF veilig?
Een ETF spreidt je risico, maar is niet zonder risico. De waarde kan dalen en er is geen rendementsgarantie.
Wat is het verschil tussen uitkerend en accumulerend?
Een uitkerende ETF betaalt dividend aan je uit. Een accumulerende herbelegt het binnen het fonds. Fiscaal en praktisch kan dat verschillen; lees de voorwaarden en de belastingregels voor jouw situatie.
Hoeveel ETF's heb ik nodig?
Dat hangt van je doel af. Een breed gespreide ETF kan al veel markten dekken. Meer ETF's is niet automatisch meer spreiding.
Hoe Vartu kan helpen
Heb je ETF's gekocht, dan kun je ze in Vartu als posities bijhouden: aantal, gemiddelde aankoopkosten, winst en verlies, en de ontwikkeling van de koers. De app kan bij fondsen ook laten zien wat erin zit (doorkijk) en je doelverdeling vergelijken met wat je werkelijk hebt. Dividend en een prognose daarvan (als prognose gemarkeerd) staan er ook. Koersen voor een specifieke beurs zijn niet gegarandeerd; je kunt een koers altijd handmatig invullen. Alles blijft op je iPhone, zonder account. De app is in het Nederlands. Download Vartu; één uitgavenrekening en één beleggingsrekening zijn gratis. Zie ook DEGIRO portfolio bijhouden.
Handige rekenmachines
Op een computer?
Scan met de iPhone-camera om Vartu in de App Store te openen.
Meer van de blog
- Samengestelde rente: hoe rente op rente werkt
- Sparen of beleggen met kleine bedragen: waar let je op?
- Noodfonds: hoeveel heb je nodig en waar zet je het neer?
- Vermogen per 1 januari bijhouden voor box 3
Vartu is geen financieel advies. Prognoses en schattingen zijn rekenwerk op je eigen cijfers.