ETF kiezen: de kosten (TER) uitgelegd met een rekenvoorbeeld
De TER is de jaarlijkse kostenpost van een ETF, maar niet de enige: je betaalt ook broker- en transactiekosten.
Wie een ETF kiest, ziet overal de afkorting TER. Hoe belangrijk is dat percentage echt, en welke kosten ben je dan nog vergeten? Dit artikel legt het uit zonder productadvies: we noemen geen fondsen en geen brokers, en we doen geen voorspellingen over rendement. Als je nog niet weet wat een ETF is, lees dan eerst Wat is een ETF? Uitleg in gewone taal.
Wat is de TER?
TER staat voor Total Expense Ratio. Het is het percentage van het fondsvermogen dat jaarlijks aan lopende kosten wordt besteed: beheer, administratie en dergelijke. Je ziet het niet als aparte afschrijving op je rekening. De kosten worden verrekend in de koers van het fonds, waardoor je rendement elk jaar een stukje lager uitvalt. Staat er bij een ETF 0,20 procent, dan gaat per jaar 0,20 procent van je belegde bedrag naar kosten.
In het Nederlands heet het document waar je dit vindt het essentiële-informatiedocument (Eid). Volgens de AFM geeft het inzicht in werking, risico, kosten en rendement van een product, en je moet het van je bank of aanbieder krijgen voordat je koopt. Het toont alle kosten in euro's en in percentages. Zo kun je producten van verschillende aanbieders vergelijken.
Welke kosten komen erbovenop?
- Transactiekosten bij je broker: een vast bedrag of een percentage per aankoop. Bij kleine bedragen telt dit zwaar. Kijk of je broker een spaarplan aanbiedt.
- Spread: het verschil tussen koop- en verkoopkoers aan de beurs.
- Bewaarkosten of servicekosten van de broker: sommige brokers rekenen een percentage over je vermogen.
- Kosten binnen het fonds: de portefeuilletransactiekosten van het fonds zelf, die los van de TER worden getoond.
- Valutakosten: als je een ETF in een andere valuta koopt dan je rekening.
- Belasting: geen kostenpost van het fonds, maar wel van invloed op je netto resultaat; zie ons artikel over Box 3 voor beginners: zo wordt je vermogensbelasting berekend.
Het totaalbeeld staat in het Eid onder "kosten". Vergelijk dus niet alleen de TER, maar ook wat jij daadwerkelijk betaalt bij jouw broker.
Een rekenvoorbeeld (verzonnen cijfers)
Stel, je legt eenmalig € 10.000 in en laat het 20 jaar staan. We nemen aan dat de markt voor kosten 5,0 procent per jaar oplevert. Dat is geen voorspelling, maar een rekenaanname. Eén ETF kost 0,20 procent per jaar, een ander 1,50 procent.
| ETF met 0,20% kosten | ETF met 1,50% kosten | |
|---|---|---|
| Netto rendement per jaar | 4,8% | 3,5% |
| Waarde na 20 jaar | ongeveer € 25.540 | ongeveer € 19.898 |
| Verschil | ongeveer € 5.640 | |
Het verschil van 1,3 procentpunt per jaar groeit dus uit tot meer dan de helft van het ingelegde bedrag. Dit effect lijkt op rente-op-rente, maar dan met kosten: ook je kosten werken door. De werking van rente op rente zie je in Samengestelde rente: hoe rente op rente werkt.
Is lager altijd beter?
Niet automatisch. Een lage TER is een goed begin, maar kijk ook naar:
- Wat het fonds volgt: een brede index is iets anders dan een nichethema. Een dure ETF op een brede index kun je vaak vergelijken met een goedkopere op dezelfde index.
- Het verschil met de index (tracking difference): laat zien hoe goed het fonds de index in de praktijk volgt. Dit zit niet in de TER.
- De omvang en handelbaarheid: een heel klein fonds kan lastiger te verhandelen zijn of opgeheven worden.
- Het risico: de risico-indicator in het Eid. Een ETF kan fors in waarde dalen; een lage TER beschermt daar niet tegen.
Waar vind je de TER?
- In het Eid van de ETF, bij "kosten" (op de site van de aanbieder).
- Op de fondspagina van je broker.
- Op de website van de uitgever van de ETF.
Vergelijk altijd hetzelfde soort kosten: de TER van het ene fonds naast de TER van het andere, en de brokerkosten naast de brokerkosten van een andere broker.
Veelgemaakte fouten
Deze fouten zien we in veel artikelen en gesprekken terug, ook bij ervaren beleggers.
- Alleen naar de TER kijken en de broker vergeten.
- Elke maand een klein bedrag kopen bij een broker met hoge vaste kosten per order.
- Denken dat een "gratis" product geen kosten heeft; kijk naar de spread en andere kosten.
- Ver in het verleden behaalde resultaten als garantie zien. Rendement uit het verleden zegt niets zeker over de toekomst.
Waar let je op bij een vergelijking?
Een eerlijke vergelijking van twee ETF's gebruikt dezelfde index, hetzelfde kostenjaar en dezelfde bron. Vergelijk het Eid van beide fondsen en kijk naast de TER naar de transactiekosten in het fonds. Reken daarna uit wat jouw broker er per aankoop bij optelt. Bij een inleg van bijvoorbeeld € 100 per maand kan een vast bedrag per order van een paar euro meer kosten dan het hele TER-verschil. Dat is geen advies voor een bepaalde broker, maar een reden om je eigen cijfers in te vullen.
Wil je het verschil tussen sparen en beleggen met kleine bedragen nog eens nalopen? Zie Sparen of beleggen met kleine bedragen: waar let je op?.
Hoe Vartu kan helpen
In Vartu houd je je posities bij met gemiddelde aankoopprijs, winst of verlies en je kosten. Je ziet winst of verlies per positie, naast je dividend en je netto vermogen, en je kunt kosten van je broker vastleggen. Importeren kan van onder meer Trading 212 en Interactive Brokers, en via CSV van andere brokers: zie DEGIRO portfolio bijhouden op je iPhone. De app geeft geen beleggingsadvies en is in het Nederlands. Koersdekking voor elke beurs is niet gegarandeerd; een handmatige koers kan altijd. Eén uitgaven- en één beleggingsrekening zijn gratis in App Store.
Op een computer?
Scan met de iPhone-camera om Vartu in de App Store te openen.
Meer van de blog
- AOW en pensioen: de drie pijlers uitgelegd
- Hypotheekrenteaftrek uitgelegd: voorwaarden, tarief 2026 en een voorbeeld
- Wat is een ETF? Uitleg in gewone taal
- Samengestelde rente: hoe rente op rente werkt
Vartu is geen financieel advies. Prognoses en schattingen zijn rekenwerk op je eigen cijfers.